Bạn có thấy con ngồi bàn học hai, ba tiếng liền rồi đến cuối buổi lại kêu đau lưng, đầu óc lơ mơ không? Chuyện này đội ngũ bên mình nghe kể rất nhiều từ phụ huynh. Điều đáng nói là phần lớn trường hợp, lỗi không nằm ở việc con lười. Nó nằm ở chiếc ghế và chiếc bàn con đang dùng hằng ngày. Khi tìm hiểu kỹ, bạn sẽ thấy việc chọn đúng ghế lưới trưởng phòng hay ghế học phù hợp quan trọng hơn nhiều so với suy nghĩ ban đầu.
Vì sao học lâu mà con vẫn mỏi lưng?
Khi ngồi học, cột sống cần giữ thẳng để chịu lực đều trên các đốt sống. Nếu con ngồi gù lâu ngày, vùng thắt lưng sẽ bị kéo căng. Cơ lưng mỏi dần theo từng giờ, và đến một lúc con không còn giữ được tư thế nào thoải mái.
Cơn đau tích tụ khiến con khó ngồi yên được lâu. Sự chú ý cũng theo đó mà tụt xuống. Bạn sẽ thấy con cứ loay hoay với một trang sách mà chẳng nhớ được gì. Lúc này đừng vội kết luận con thiếu tập trung, vì cơ thể đang gửi tín hiệu khó chịu.
Nhiều gia đình không để ý đến góc học ở nhà. Con học trên giường, trên ghế sofa, hay ngồi bệt bên bàn trà rồi cúi người viết. Những chỗ đó không được thiết kế để ngồi lâu. Dù con chăm chỉ đến đâu, cơ thể vẫn tự phát đi tín hiệu. Chúng ta thường đọc nhầm thành sự mệt mỏi thông thường.
Nhận biết con đang ngồi sai tư thế
Bạn không cần dụng cụ đo đạc phức tạp. Chỉ cần quan sát lúc con làm bài là đủ. Nếu con cúi sát vở, vai xuôi xuống, lưng khom khi viết, đó là dấu hiệu đầu tiên cần để ý.
Con hay đổi chỗ, xoay người, duỗi chân. Thường thì đó là vì tư thế không còn thoải mái nữa. Đừng vội trách con thiếu kiên nhẫn, hãy thử nhìn lại chiếc ghế và mặt bàn xem có phù hợp với chiều cao của con không.
Một dấu hiệu khác hay bị bỏ qua là việc con thích ngồi bệt hoặc nằm trên giường để học. Lúc đầu con thấy dễ chịu hơn nhiều. Tuy vậy, đó chỉ là cảm giác ngắn hạn. Về lâu dài, cột sống không được nâng đỡ đúng cách, nên cơn mỏi sẽ đến sớm hơn và kéo dài hơn.
Tư thế ngồi học đúng bắt đầu từ bàn và ghế
Nguyên tắc cốt lõi là bàn và ghế phải vừa với người học. Đừng vội lấy bộ bàn ghế của người lớn cho con dùng, dù nhìn có vẻ chắc chắn hơn. Hình dung đơn giản thế này: nếu bàn quá cao, vai con phải nhấc lên, cổ và vai đều căng cứng. Ngược lại, bàn quá thấp lại khiến con cúi gằm xuống suốt buổi. Đó cũng là nguyên nhân gù lưng rất phổ biến.
Tư thế chuẩn thì khá dễ nhớ. Bàn chân chạm sàn, đùi song song mặt đất. Khuỷu tay gập nhẹ khoảng 90 độ khi đặt trên mặt bàn. Mắt nên cách sách vở khoảng 30 đến 40 cm. Bạn có thể dùng thước dây đo nhanh rồi ghi lại số liệu, lần sau thay ghế hay bàn sẽ có căn cứ để so sánh.
Nếu con dùng laptop, hãy kê cao màn hình để mép trên ngang tầm mắt. Như vậy con không phải cúi đầu nhìn xuống cả buổi học. Bạn cứ thử ngồi cùng con một lần để cảm nhận sự khác biệt, sẽ thấy rõ hơn bất cứ lời giải thích nào.
Chọn ghế học cho học sinh cấp 2, cấp 3 và sinh viên
Ghế là phần quyết định lâu dài nhất, vì con ngồi trên đó hàng giờ mỗi ngày trong nhiều năm. Một chiếc ghế tốt cần có tựa lưng hỗ trợ đúng vùng thắt lưng. Tựa quá cứng thì lưng đau vì thiếu đệm đỡ. Tựa quá lún lại khiến cơ thể sụp xuống, và con vẫn gù như cũ.
Khi đi chọn, bạn nên kiểm tra kỹ vài điểm sau:
- Có tay vịn hay không, và tay vịn có đủ cao để đỡ tay khi con viết không.
- Chiều cao ghế có điều chỉnh được để chân con chạm sàn thoải mái không.
- Độ ngả của lưng ghế có thay đổi được không, để con đổi tư thế khi cần nghỉ.
Về chất liệu, lựa chọn ghế lưới trưởng phòng phù hợp đang được nhiều gia đình quan tâm vì tính thoáng khí. Mặt lưới giúp lưng con không bị bí nóng khi học lâu, nên ít phải ngồi xê dịch vì khó chịu. Nếu con thường học nhiều giờ liền, đây là hướng đáng cân nhắc. Lưu ý là ghế lưới vẫn cần có điểm tựa thắt lưng tốt, chỉ riêng chất liệu lưới thì chưa đủ.
Ghế đệm thì êm ngay từ lúc ngồi, hợp với các bé nhỏ hoặc những buổi học ngắn. Nhược điểm là đệm dễ xẹp theo thời gian và có thể nóng khi dùng lâu. Nói gọn lại, ghế lưới hợp với việc học dài, còn ghế đệm hợp với nhu cầu thoải mái trong thời gian ngắn.
Một gia đình sắp xếp lại góc học cho con lớp 9
Đội ngũ bên mình từng theo dõi một trường hợp khá điển hình. Con một gia đình đang học lớp 9, ngày nào cũng ôm sách nằm trên giường để ôn. Đến tối con kêu đau lưng, sáng hôm sau lại uể oải. Ban đầu bố mẹ nghĩ con chỉ mệt vì ôn thi, nên không để ý nhiều.
Gia đình đã làm ba việc khá đơn giản. Thứ nhất, chuyển bàn học ra góc phòng có ánh sáng tự nhiên từ cửa sổ. Thứ hai, thay chiếc ghế cũ bằng ghế có tựa lưng đúng vùng thắt lưng. Thứ ba, chỉnh chiều cao bàn để khuỷu tay gập nhẹ khi viết. Đèn bàn được đặt bên trái để tránh bóng tay che chữ, một chi tiết nhỏ nhưng con thấy rất khác.
Sau khoảng một tháng, con ngồi học lâu hơn mà ít than mỏi. Mẹ kể rằng con tự nói giờ học không còn bị gián đoạn vì đau lưng nữa. Đây không phải phép màu, chỉ là cơ thể được ngồi đúng tư thế, nên việc học dễ kéo dài hơn và con cũng vui vẻ hơn khi ngồi vào bàn.
Xen kẽ học và nghỉ để cơ lưng được thả lỏng
Ngồi đúng tư thế vẫn cần nghỉ. Một nguyên tắc đội ngũ hay khuyên là học khoảng 40 đến 50 phút rồi nghỉ 5 đến 10 phút. Trong lúc nghỉ, con nên đứng dậy, đi lại và vận động nhẹ. Đừng để con ngồi nghỉ tiếp trên ghế, vì như vậy cơ lưng không được thả lỏng thực sự.
Bạn có thể hướng dẫn con vài động tác giãn ngay tại bàn học. Xoay cổ nhẹ nhàng sang hai bên, ngửa người ra sau, đưa tay lên cao rồi thả lỏng. Chỉ mất vài phút nhưng giúp cơ lưng không bị căng cứng suốt buổi, và con cũng tỉnh táo hơn khi quay lại bài.
Để con tự nhắc giờ nghỉ mà không phải bố mẹ nhắc liên tục, bạn có thể cài đồng hồ đếm ngược trên điện thoại. Khi con tự theo dõi thời gian, con sẽ chủ động hơn trong việc học, và cả gia đình cũng bớt căng thẳng vì những lần nhắc nhở.
Những sai lầm phụ huynh hay gặp khi mua ghế cho con
Sai lầm đầu tiên là mua ghế theo kích thước người lớn. Ghế quá cao làm chân con treo lơ lửng, lâu dần gây đau đùi và tê chân. Hãy chọn loại điều chỉnh được để con lớn lên vẫn dùng tiếp mà không phải thay.
Sai lầm thứ hai là chọn ghế đẹp nhưng thiếu tựa lưng. Nhiều mẫu nhìn rất sang, nhưng ngồi vài tiếng là lưng đã khó chịu. Công năng nên được ưu tiên hơn vẻ ngoài, đặc biệt với ghế dùng để học.
Sai lầm cuối cùng là chỉ nhìn giá rẻ mà bỏ qua độ bền. Ghế rẻ thường nhanh xộc xệch, ốc vít lỏng, và dần mất tác dụng hỗ trợ. Một chiếc bền hơn thường tiết kiệm hơn về lâu dài.
Cân nhắc ngân sách mà vẫn đảm bảo sức khỏe cho con
Giá ghế học rất đa dạng, nên khó đưa ra một con số chung. Nhìn chung, bạn nên định hướng theo nhu cầu của con hơn là theo mức giá. Ghế đệm có tựa lưng cơ bản hợp với bé nhỏ học ngắn. Ghế điều chỉnh chiều cao có tựa thắt lưng thường là lựa chọn cân bằng cho học sinh cấp 2. Với cuối cấp hoặc sinh viên phải làm bài nhiều giờ, ghế lưới có tay vịn và điều chỉnh đầy đủ sẽ đáng tiền hơn. Giá thực tế có thể thay đổi theo thời điểm và từng cửa hàng.
Khi nào nên đầu tư ghế tốt hơn? Nếu con sắp thi, hoặc đang ôn luyện nhiều giờ mỗi ngày, bạn đừng tiết kiệm ở món này. Một chiếc ghế phù hợp giúp việc học bớt mệt, và đó mới là giá trị thật sự cần cân nhắc.
Trước khi mua, hãy cho con ngồi thử. Chỉnh chiều cao, thử độ ngả, rồi để con ngồi thẳng khoảng 15 đến 20 phút và hỏi con có đau ở đâu không. Nếu chỉ vài phút đã muốn đổi tư thế liên tục, nhiều khả năng chiếc ghế đó chưa hợp với con.
Câu hỏi thường gặp của phụ huynh
Ghế lưới có tốt cho người ngồi học nhiều giờ không?
Ghế lưới thoáng khí nên ít gây bí lưng, phù hợp khi ngồi lâu. Tuy nhiên điều quan trọng hơn là ghế phải có tựa lưng đúng vùng thắt lưng và điều chỉnh được chiều cao. Chỉ có chất liệu lưới thôi thì chưa đủ để bảo vệ cột sống của con.
Con mấy tuổi thì nên dùng ghế học người lớn?
Không có con số cố định, vì mỗi trẻ phát triển một khác. Khi chân con chạm sàn thoải mái và khuỷu tay gập nhẹ trên mặt bàn, lúc đó ghế đã phù hợp. Nếu chưa đạt, bạn nên chọn ghế điều chỉnh được để linh hoạt theo con.
Ngồi học bao lâu thì cần đứng dậy nghỉ?
Thông thường nên nghỉ sau khoảng 40 đến 50 phút học. Trong lúc nghỉ, đứng dậy đi lại và vận động nhẹ là đủ để cơ thể thư giãn trở lại.
Có cần thêm gối tựa lưng khi đã có ghế tốt không?
Nếu ghế đã có tựa lưng hỗ trợ đúng vùng thắt lưng thì thường không cần thêm. Gối có thể hữu ích khi ghế hơi cứng hoặc tựa không khớp với lưng con. Bạn nên thử trước rồi mới quyết định.
Nếu con bạn đang học nhiều giờ mà vẫn hay mỏi lưng, hãy bắt đầu từ việc sắp xếp lại bàn ghế trước khi nghĩ đến những thứ khác. Đôi khi chỉ một thay đổi nhỏ cũng giúp con học dễ hơn rất nhiều. Bạn có thể tham khảo thêm cách quản lý thời gian học cho học sinh cấp 2 để xây dựng lịch học và nghỉ hợp lý, hoặc tìm hiểu nguyên nhân con không tập trung, học trước quên sau nếu con còn gặp khó khăn về sự chú ý.